Aan het begin van de vorige eeuw waren kleren een luxe. Mensen waren al blij als ze schone kleren hadden en ook nog iets nets voor de zondag. Kijk maar eens in de kledingkast op de slaapkamer van de langgevelboerderij! Dan zie je hoe beperkt de garderobe in die tijd was. Men was zuinig op de kleren, ze werden versteld en gedragen tot ze versleten waren. Meestal eindigend als poetsdoek, niets werd verspild. Die kleding werd op maat gemaakt door een naaister of door de kleermaker. Een naaister deed er bijna een week over om een jurk te maken. Je had nog geen zig-zagnaaimachine en de naden werden met de hand afgewerkt.
Wat een verschil met het huidige fast-fashion tijdperk. In veel winkels hangt elke 6 weken een nieuwe collectie. Er is een ruim aanbod. Soms dragen we zo’n kledingstuk slechts een enkele keer. De kwaliteit is beroerd, in elk geval te slecht om er nog iets nuttigs mee te doen. Die kleding is zo goedkoop, dat verstellen niet meer loont. De meeste jongeren beheersen niet meer de techniek om kleding te veranderen of te verstellen, soms kunnen ze nog geen knoop aannaaien. Moeder of oma kan dat vaak wel. Het enige dat uiteindelijk rest is het kledingstuk weggooien en iets nieuws kopen.
Die wegwerpmaatschappij mogen we niet langer in stand houden. Sinds het jaar 2000 is de consumptie van kleding verdubbeld. Gemiddeld wordt een kledingstuk slechts 7x gedragen. Miljoenen kledingstukken worden vernietigd, ook duurdere kleding van goede kwaliteit, merkkleding. Die bedrijven willen niet dat hun exclusieve kleding als restpartij ergens voor een prikje te koop is. Een ander deel van de afgedankte kleding wordt al dan niet via goede doelen doorverkocht aan sorteerders in Aziatische– of Afrikaanse landen en eindigt op de marktkraam. Onze overconsumptie van kleding heeft gevolgen voor het milieu en werkt uitbuiting van de mensen, die het maken in de hand.
Milieuvervuiling begint bij de grote hoeveelheden kunstmest en pesticiden die gebruikt worden voor de teelt van katoen en bij de ontbossing voor het maken van viscose. Voor het verwerkingsproces, denk aan verven en bleken, is veel water en energie nodig. Op olie na is het de meest vervuilende industrie die we op het moment in de wereld hebben.
Naast die vervuiling speelt de uitbuiting van mensen die de kleding maken een belangrijke rol. De productie geschiedt onder slechte arbeidsomstandigheden, er zijn lange werkdagen, de makers ontvangen een karig loon en soms moeten zelfs kinderen werken. De meeste kleding wordt gemaakt in lagelonenlanden in de zogenaamde sweatshops, grote fabrieken en onder slechte werkomstandigheden.
Gelukkig is er een kentering gaande. Hergebruik wordt gewoon. Vintage is in! Via Vinted kun je online kleding verkopen. Er komen winkels waar je kleding kunt lenen. Green fashion, waarbij de belasting voor het milieu beperkt blijft in plaats van fast-fashion. Recyclen, waarbij de oude kleding door de shredder gaat en verpulverd wordt voor de productie van papier of nieuwe vezels.
Tot slot moeten we toch kunnen bewerkstelligen, dat de makers een leefbaar loon ontvangen voor hun arbeid. Dat wil zeggen, dat ze voldoende eten kunnen kopen, een dak boven het hoofd hebben en de kinderen naar school kunnen sturen van het geld dat ze in de ateliers verdienen. Langzaam worden we ons ervan bewust dat het anders moet. Het draait uiteindelijk niet om meer, meer, meer, maar om de verantwoordelijkheid te nemen die we hebben ten opzichte van de medemens en het nageslacht. Besef welk leed er schuil gaat achter de prijs van die producten. Maak duurzame keuzes, beperk overconsumptie: koop “eerlijke kleding”!
In het Textielpaviljoen van Museumdorp de Locht tonen we kleding die door de jaren heen aan het museum is aangeboden. Gelukkig zijn er mensen geweest die de bijzondere status van deze kleding wisten te waarderen. Wij zijn blij dat die kleding bewaard is gebleven en dat we deze nu aan u kunnen laten zien. Veel dank zij we verschuldigd aan Amalia van de Lisdonk, tot voor kort de conservator voor textiel. Haar uitgebreide kennis en vele werkzaamheden speelden een grote rol in het tot stand komen van onze museale textielverzameling.
Marlé de Laat