In 2015 is het glastuinbouwpaviljoen officieel geopend op het terrein van museumdorp De Locht. In dit artikel staat beschreven hoe de ideeën daarover zich ontwikkelden, hoe het anno 2026 in gebruik is.

De aanleiding voor het paviljoen

In 2008 ligt er een eerste voorstel om een glastuinbouwmuseum bij De Locht te realiseren. Er waren destijds twee belangrijke overwegingen.

1. Groot glastuinbouwgebied

De regio Zuidoost Nederland (ZON) is in 2008 het tweede glastuinbouwgebied in Nederland met ca. 900 ha kassen. ZON vormt dan samen met Niederrhein (D) het grootste aaneengesloten en meest gevarieerde tuinbouwbouwareaal in de wereld. In samenhang met de gehele keten is tuinbouw de hoofdpijler van de economische bedrijvigheid in Zuidoost Nederland.

Museum de Locht ligt centraal in deze tuinbouwregio. In de regio en zelfs in heel Nederland wordt geen aandacht besteed aan de historische ontwikkeling van en informatie over de tuinbouw. Een goede kans om dit bij De Locht in beeld te brengen. Een link is ook dat in Limburg de eerste kas in 1910 is gebouwd op Stalberg in Venlo.

2. Floriade 2012

In 2012 zal de wereldtentoonstelling Floriade plaatsvinden in Venlo vlakbij bij de veiling ZON. Een museum over de (glas)tuinbouw en een informatiecentrum sluiten daar goed op aan. Voordeel is ook dat vanwege de korte afstand tussen beide locaties bezoekers deze in een bezoek kunnen combineren. En museum De Locht kan zich daarmee uitdrukkelijker in de kijker plaatsen.

Keuze glastuinbouwmuseum

De tuinbouw in de regio Zuidoost Nederland kenmerkt zich door een uitgebreid palet aan teelten en producten. Er is glastuinbouw, vollegrondsgroenteteelt, boomteelt, bloembollenteelt en paddenstoelen. Op het terrein van De Locht was al vollegrondsgroenteteelt en een asperge- en champignonmuseum gerealiseerd. Als belangrijkste sector in economische zin was glastuinbouw een mooie aanvulling. De teelt-technische ontwikkelingen spreken tot de verbeelding en de toekomstige verwachtingen voor deze sector zijn hoog. Bijkomend voordeel is dat bezoekers bij alle weersomstandigheden de expositie en het informatiecentrum kunnen bezoeken.

Bouwtechnische opzet glastuinbouwmuseum

Conform de ontwikkeling van de glastuinbouw is gekozen om de ontwikkeling van de kasbouw te tonen. Het begon met platglas in 1900, rolbak 1950, Venlo warenhuis 1960 met houten kas, rond 1970 volgt het Venlo warenhuis met een kas met ijzeren onderbouw en aluminiumdek, en vervolgens komt de moderne kas van aluminium met een goothoogte van ruim 6 meter.

Het uitgangspunt was aanvankelijk om in het kassencomplex expositieruimtes te realiseren. Ze dachten toen dat het niet mogelijk was om er gewassen in te verbouwen. In 2012 werd een offerte aangevraagd voor de bouw van het glastuinbouwmuseum. Op 16 oktober 2012 werd met Maurice Kassenbouw een overeenkomst getekend voor de bouw van het complex. In die winter is het complex gerealiseerd en in september 2013 opgeleverd en meteen in gebruik genomen. De officiële opening was in 2015.

Opzet en uitvoering glastuinmuseum/paviljoen

Platbak. Gemaakt van materialen die her en der bij tuinders lagen. De goot is bijvoorbeeld afkomstig van bedrijf van een van de vrijwilligers.

Rolbak: ook deze is ergens afgebroken en op De Locht weer opgebouwd. Deze kas had een dak die gedeeltelijk de kas bedekte. Het dak stond op lagers en kon verschoven worden naar dat deel van de kas waar het nodig was. Geen prettige kas volgens oud-medewerkers. Je stootte er vaak je hoofd en er was veel glasschade.

Houten kas: deze kas is opgetrokken uit hout en was hoger dan de rolkas.

Venloos warenhuis met ijzeren onderstel en aluminiumopbouw: toen aluminium als bouwmateriaal op de markt kwam is de houten kas vervangen. Het materiaal was veel dunner en daarmee had je ook minder schaduwpunten. In een kas wil je immers een maximale lichtopbrengst. Breedte 2 x 3,20 meter, hoogte 2 meter.

Venloos warenhuis high tech: Deze kas is vervaardigd met nieuwe materialen en geheel van aluminium. Het heeft een bredere spanwijdte namelijk 2 x 4 meter en een hoogte van 6 meter.

Alle kassen, van platbak tot warenhuis high tech zijn uitgevoerd met gehard glas ten behoeve van de veiligheid van de bezoekers.

Expositieruimte in paviljoen

Bij de planvorming was de opzet de corridor en het Venloos warenhuis te bestemmen als expositieruimte. Om die reden zijn de ramen in deze laatste kas zo geplaatst dat deze open gaan aan een zijde. Wel zijn er dubbele luchtramen geplaatst. In een normale kas gaan ze aan twee zijden open. De keuze is gemaakt om de kant waar de wind en regen op staat, gesloten te houden. Dat was om te voorkomen dat er vocht in de ruimte zou komen en de expositie/tentoonstellingspanelen en andere zaken zou kunnen aantasten.

Al snel zijn ze ook in deze kas gaan telen. De corridor is altijd expositieruimte gebleven. Deze ruimte is afgewerkt met kunststof wand- en dakbedekkingsplaten.

Realisatie

Dankzij flinke bijdragen in geld, producten in natura, kennis en hand- en spandiensten van bedrijven, overheden en derden, is het glastuinpaviljoen gerealiseerd.

Info uit archief Jos Boots, gesprekken met Bert Rongen en Ger Peeters; beiden vanaf begin betrokken bij de bouw en de uitvoering van het glastuinbouwcomplex. Tekst 2026: Helen Eggenkamp